Wie wel eens in Nieuw-Zeeland is geweest weet hoe indrukwekkend het land is. Er is veel ruimte, de landschappen zijn adembenemend en er is een easy going way of life. En ook stroomt er in dit ruige land iets anders. Iets krachtigs, iets verfijnds: de historie en het geluid van de Māori.
De cultuur en de leiderschapsfilosofie van de Māori is voor ons enorm inspirerend. Niet dat we de pretentie hebben dat we de cultuur en historie volledig kunnen duiden. Integendeel zelfs, daar is het veel te rijk en veelomvattend voor. Dit artikel gaat over onze eigen interpretatie en inspiratie. En wat we er zelf als (bege)leiders van meenemen.
Verantwoordelijkheid voor de gemeenschap
Māori leiderschap begint niet bij positie of macht, maar bij verantwoordelijkheid voor de gemeenschap. De collectieve waarden van de Māori zijn verankerd in een allesomvattende filosofie, die begint met het begrip whakapapa: alles kan worden teruggeleid en alles is met elkaar verbonden (simpele vertaling). Leiders van communities dragen zorg voor het welzijn van de groep en voor de generaties die volgen. En dat begint bij henzelf. Hun aanwezigheid, hun energie en hun helderheid werken direct door in het geheel.
Leiderschap staat daarmee nooit los van de gemeenschap. Een leider is geen solist, maar iemand die samenhang en richting helpt dragen. Juist daarom begint leiderschap bij persoonlijke discipline. Omdat jouw staat van zijn direct effect heeft op de groep.
De Māori vatten dat voor ons samen in vijf richtingen.
1. Be healthy ↔ Kia Ora
Leiderschap vraagt fysieke en mentale fitheid. Niet om altijd sterk te zijn, maar om genoeg ruimte te hebben om te dragen wat er op je afkomt. Wie uitgeput is reageert sneller en verliest overzicht. Teams voelen dat direct. Gezond leiderschap begint dus bij het serieus nemen van je eigen belastbaarheid.
2. Be connected ↔ Kia hono
Verbondenheid gaat over relaties. Met jezelf, met je waarden en met de mensen om je heen. Een leider die niet in verbinding staat gaat sturen op afstand of raakt verstrikt in emoties van anderen. Verbinding vraagt aanwezigheid. Luisteren, afstemmen en tegelijk jezelf niet verliezen.
3. Be clear ↔ Kia pūrangiaho
Duidelijkheid geeft houvast en rust. Weten waar je voor staat en dat ook uitspreken. Richting geven, verwachtingen benoemen en besluiten expliciet maken. Onduidelijkheid lijkt vriendelijk, maar zorgt voor onzekerheid en ruis. Helderheid geeft rust en maakt samenwerking volwassen.
4. Be grounded ↔ Kia Tau
Gegrond zijn betekent stevig staan. Niet meebewegen met elke druk of elke emotie in de groep. Wel luisteren en begrijpen, en tegelijk ook koers houden. Een gegronde leider biedt houvast. Het voorkomt dat teams gaan zwalken.
5. Be informed ↔ Kia mārama
Goed leiderschap vraagt dat je weet wat er speelt. Niet alleen op papier, maar ook in de onderstroom. Welke belangen botsen, waar spanningen zitten en wat niet hardop wordt gezegd. Wie goed geïnformeerd is kan beter besluiten nemen en hierover helder communiceren.
Holistisch
Wat ons in de Māori filosofie aanspreekt is de holistische kijk op de mens en op de community. Leiderschap wordt teruggebracht naar verantwoordelijkheid voor je eigen staat van zijn. Jouw gedrag, jouw woorden of jouw stilte beïnvloeden voortdurend de samenwerking.
Tegelijk gaat het nooit alleen over de mens als individu. Leiderschap staat altijd in relatie tot het geheel. Tot de gemeenschap, tot de omgeving en tot wat we samen in stand houden voor de generaties na ons. Die holistische blik maakt dat leiderschap niet alleen gaat over goed functioneren in het hier en nu, maar ook over zorgdragen voor samenhang en balans in het grotere geheel.
Hoederschap
In de Māori visie is de leider geen losse factor maar iemand die voortdurend de samenhang en het vertrouwen in de gemeenschap beïnvloedt. Leiderschap krijgt daarmee iets van hoederschap: zorg dragen voor het geheel, voor de onderlinge relaties en voor wat we samen in stand houden voor de langere termijn.
Innerlijk kompas
Voor ons is dat een belangrijke spiegel. Niet alleen: hoe sta je er vandaag bij? Maar ook: wat betekent je aanwezigheid voor het geheel waarvan je deel uitmaakt? Voor de mensen met wie je werkt, voor de samenwerking die je bouwt en voor de effecten van je keuzes op de lange termijn.
Een kompas waar wij regelmatig naar terugkeren: hoe dragen we vandaag bij aan het geheel waarvoor we verantwoordelijkheid nemen?